Mamografi ve Meme Ultrasonu Arasındaki Fark Nedir?
Meme kontrolü için randevu alırken veya mamografi sonrasında ultrason istendiğinde akla aynı soru gelebilir. İki inceleme de memeyi görüntülüyorsa neden bazen her ikisine birden ihtiyaç duyulur?
Mamografi, meme dokusunu düşük doz X ışınlarıyla görüntüler. Henüz elle hissedilemeyen bazı değişiklikleri gösterebildiği için meme kanseri taramasında temel yöntemdir. Meme ultrasonu ise ses dalgalarıyla çalışır. Özellikle ele gelen bir sertliğin veya mamografide görülen bir kitlenin iç yapısını değerlendirmeye yardımcı olur. Örneğin mamografide fark edilen yuvarlak bir alanın sıvı dolu bir kist olup olmadığı ultrasonla anlaşılabilir.
| Özellik | Mamografi | Meme ultrasonu |
|---|---|---|
| Görüntüleme yöntemi | Düşük doz X ışını kullanır. | Ses dalgaları kullanır. İyonlaştırıcı radyasyon içermez. |
| Öne çıkan kullanım alanı | Tarama ve çok küçük kalsiyum birikimleri dâhil bazı erken değişikliklerin saptanması | Ele gelen veya görüntülemede fark edilen bir alanın ayrıntılı incelenmesi |
| Çekim sırasında | Her görüntü alınırken meme iki yüzey arasında kısa süreliğine sıkıştırılır. | Cilde jel sürülür ve ultrason başlığı incelenen bölge üzerinde gezdirilir. |
| Tarama açısından | Yaşa ve kişisel risklere göre planlanan düzenli kontrollerde kullanılır. | Gerektiğinde mamografiyi tamamlar. |
Mamografi hangi değişiklikleri gösterebilir?
Mamografinin önemli avantajlarından biri, meme dokusundaki çok küçük kalsiyum birikimlerini gösterebilmesidir. Raporda “mikrokalsifikasyon” olarak geçen bu birikimler elle hissedilemeyecek kadar küçük olabilir. Radyoloji uzmanı bunların şekline, bir arada nasıl dağıldığına ve önceki çekimlere göre değişip değişmediğine bakar. Bazı görünümler iyi huylu özellikler taşırken bazılarında daha yakından inceleme gerekir. Bu nedenle raporda “kalsifikasyon” kelimesini gördüğünüzde, raporun sonuç bölümündeki değerlendirme ve öneriyi de okumanız önemlidir.
Mamografi iki farklı amaçla yapılabilir. Tarama mamografisi, herhangi bir şikâyeti olmayan kişilerde erken değişiklikleri araştırır. Tanısal mamografi ise ele gelen bir sertlik, meme başı akıntısı veya önceki çekimde fark edilen bir alan gibi belirli bir bulguyu değerlendirmek için yapılır. Gerekirse ilgili bölgeden farklı açılarla ek görüntüler alınır.
Meme ultrasonu hangi durumlarda kullanılır?
Elinize bir sertlik geldiğinde yerini gösterebilirsiniz, ancak yalnızca dokunarak içinde ne olduğunu anlamak güçtür. Ultrason sırasında radyoloji uzmanı başlığı tam o bölgeye yerleştirir ve dokuyu farklı açılardan inceler. Böylece kitlenin sıvı dolu mu, katı mı olduğu ve sınırlarının nasıl göründüğü değerlendirilebilir.
Ultrason raporunda geçen “basit kist”, içi sıvı dolu ve iyi huylu özellikler gösteren bir oluşumu tarif eder. “Solid” ifadesi ise kitlenin katı doku içerdiğini belirtir. Solid kitlelerin de iyi huylu türleri vardır. Hekim takip, ek inceleme veya biyopsi gerekip gerekmediğine karar verirken kitlenin şekli ve sınırlarıyla birlikte muayene bulgularını da dikkate alır.
Mamografiden sonra neden ultrason istenir?
Mamografinizin ardından ultrasona yönlendirilmeniz kaygı yaratabilir. Çoğu zaman ikinci incelemenin amacı, ilk görüntüde fark edilen bir alan hakkında daha fazla bilgi edinmektir. Örneğin mamografide düzgün sınırlı, yuvarlak bir oluşum görüldüğünde ultrasonla bunun basit bir kist olduğu anlaşılabilir. Ek görüntüleme istenmesi tek başına kanser tanısı anlamına gelmez.
Aynı şekilde, ultrasonun normal çıkması da mamografideki her bulguyu açıklamaz. Örneğin mamografide görülen bazı mikrokalsifikasyonlar ultrasonda seçilemeyebilir. Bu nedenle radyoloji uzmanı o bölge için ek mamografi görüntüsü veya başka bir inceleme önerdiyse, normal ultrason sonucuna rağmen bu öneriyi hekiminizle görüşmeniz önemlidir.
Yoğun meme dokusunda yalnızca ultrason yeterli mi?
Mamografi raporunda yer alan “yoğun meme dokusu” ifadesi, memedeki bez ve bağ dokusunun yağ dokusuna oranını tarif eder. Yoğunluk, memenin dokunulduğunda ne kadar sert hissedildiğine bakılarak belirlenmez. Radyoloji uzmanı bunu mamografi görüntüsünde değerlendirir.
Yoğun doku ve bazı kitleler mamografide benzer şekilde açık renkli görünebilir. Bu durum, küçük bir kitlenin çevresindeki dokudan ayırt edilmesini zorlaştırabilir. Hekim, meme yoğunluğunu kişisel riskler ve mamografi bulgularıyla birlikte değerlendirerek ek görüntüleme önerebilir. Ultrason bu durumda yararlı olsa da önerilen tarama mamografisinin yerini tek başına tutmaz.
Randevuya giderken nelere dikkat edilmeli?
- Önceki görüntülerinizi ve raporlarınızı yanınıza alın. Özellikle eski mamografi görüntüleri, bugün görülen bir alanın yeni ortaya çıkıp çıkmadığını anlamaya yardımcı olur.
- Şikâyetin yerini gösterin. Ele gelen bir sertlik varsa hangi memede olduğunu, yerini ve ne zamandır hissedildiğini belirtin.
- Mamografi günü meme ve koltuk altı bölgesine deodorant, pudra veya losyon sürmeyin. Bazı ürünlerin kalıntıları görüntüde küçük noktalar şeklinde görülebilir.
- Hamileyseniz veya hamilelik ihtimaliniz varsa önceden bilgi verin. Hekiminiz incelemeyi planlarken bu bilgiyi dikkate alır.
Hangi inceleme için randevu almalısınız?
Herhangi bir şikâyetiniz yoksa tarama planınız yaşınıza ve kişisel risklerinize göre belirlenir. Ancak memede yeni bir kitle, meme başından kendiliğinden gelen özellikle kanlı bir akıntı veya meme cildinde yeni bir çekinti fark ettiyseniz bir sonraki rutin kontrolü beklemeden hekime başvurun. Yakın zamanda normal bir sonuç almış olsanız bile yeni değişikliğin ne zaman başladığını ve yerini belirtin. Böylece hangi incelemeyle başlanacağı, doğrudan değerlendirilmesi gereken bulguya göre seçilebilir.